Đôi nét về Áo Dài – trang phục truyền thống của người dân Việt Nam

Áo Dài – quốc phục của dân tộc Việt Nam đã xuất hiện từ rất lâu rồi. Áo Dài không chỉ là một điểm nhấn quan trọng trong lĩnh vực thời trang Việt mà còn liên quan đến chính trị, văn hóa. Áo Dài xuất hiện từ triều Nguyễn vào thế kỷ 18. Hãy cùng tìm hiểu về quốc phục này của đất nước – con người Việt Nam.

Đôi nét về tà Áo Dài Việt Nam

Áo Dài hay Áo Dài Việt Nam được hiểu là trang phục có tà bên ngoài dài. Hiện nay, Áo Dài giống như một chiếc váy dài ôm sát vào cơ thể. Phần áo sẽ được xẻ tà từ thắt lưng đến đầu gối hoặc mắt cá chân. Bên dưới Áo Dài, người ta sẽ mặc một chiếc quần ống rộng khá thoải mái. Áo Dài có thể được may từ nhiều loại vải với màu sắc khác nhau. Phần áo dài phía ngoài có thể thêu hoặc in các họa tiết. Còn quần bên trong thì khá đơn và thường là dạng màu trơn. .

Trước đây, màu sắc và chất liệu vải sẽ nói lên tuổi tác, địa vị xã hội của một người phụ nữ. Người trẻ sẽ chọn màu trắng, kem hoặc màu đỏ rượu. Ngược lại, khi họ đã kết hôn, phụ nữ sẽ chuyển sang các tông màu tối hơn. Các loại vải quý như lụa sẽ phản ánh tầng lớp thượng lưu. Ngày nay, các quy tắc này đã không còn đúng nữa. Thay vào đó, phụ nữ sẽ lựa chọn Áo Dài phù hợp với sở thích cá nhân của họ.

Áo Dài cưới

Trong lễ ăn hỏi hay lễ đính hôn, phụ nữ Việt thường lựa chọn Áo Dài có màu đỏ và trắng. Còn đàn ông thì mặc vest. Trong những năm gần đây, việc nam giới mặc Áo Dài trong ngày ăn hỏi dần phổ biến hơn.

Trong những năm 60 đến 90 của thế kỷ 20, hầu như mọi người chỉ mặc Áo Dài trong đám cưới. Đặc biệt là Áo Dài màu trắng. Tại Việt Nam, bạn có thể thuê Áo Dài để mặc. Áo Dài cũng có thể được may và gửi sang Đức.

Áo Dài cưới màu trắng
Áo Dài cưới màu trắng
 Áo Dài màu đỏ tại lễ đính hôn
Áo Dài màu đỏ tại lễ đính hôn

Lịch sử Áo Dài Việt Nam

Áo Dài Việt Nam trước thời nhà Nguyễn

Không ai biết chính xác Áo Dài có từ khi nào. Một số người cho rằng chiếc Áo Dài đầu tiên xuất hiện vào khoảng những năm 38 – 42 sau Công Nguyên và được mặc bởi Hai Bà Trưng trong cuộc nổi dậy chống lại sự đô hộ của phong kiến phương Bắc.

Nhiều ý kiến cho rằng Áo Dài được thiết kế dựa trên trang phục truyền thống Sườn xám của Trung Quốc. Năm 1744, Hoàng đế Phúc Khoát lên ngôi và cai trị miền Nam Việt Nam. Phần phía Bắc nằm dưới sự kiểm soát của chúa Trịnh. Lúc này, áo truyền thống của người miền Bắc là Áo Dài linh (áo giao cách) – một chiếc áo chồng dài có cổ chéo. Chỉ đến khi chúa Nguyễn nắm giữ quyền lực, áo truyền thống mới được thay thế bằng Áo Dài.

 Áo Dài từ thế kỷ 15 đến thế kỷ 19
Áo Dài từ thế kỷ 15 đến thế kỷ 19

Để tạo sự khác biệt với người miền Nam, Phúc Khoát yêu cầu người dân của mình mặc quần dài dưới áo lụa. Áo choàng là sự kết hợp giữa trang phục của người Trung Quốc và người Champa. Đây được đánh giá là chiếc Áo Dài có kiểu dáng giống với Áo Dài hiện đại nhất.

Áo tứ thân – một khuôn mẫu khác của Áo Dài (tầng lớp bình dân)

Các loại vải trước đây ở Việt Nam thường có chiều rộng từ 35 – 40cm. Áo tứ thân gồm 4 mảnh vải, hai ở phía trước, hai ở phía sau. Hai mảnh vải phía sau được khâu liền nhau để ghép thành một. Trong khi đó, hai mảnh phía trước sẽ được buộc lại trước bụng.

Trong khoảng thời gian từ thế kỷ XVIII đến đầu thế kỷ XX, người phụ nữ ở tầng lớp thường dân thường mặc các màu tối như nâu và đen. Bởi đây là các màu sắc có mức giá rẻ hơn, đồng thời, nó cũng sẽ không bị bẩn khi làm việc. Áo tứ thân là tiền thân của Áo Dài hiện nay.  

Áo Dài cho tầng lớp bình dân
Áo Dài cho tầng lớp bình dân

Áo ngũ thân – một khuôn mẫu khác của Áo Dài (tầng lớp thượng lưu)

Vào cuối thế kỷ 18, áo ngũ thân đã trở nên rất phổ biến trong xã hội thượng lưu. Vậy chiếc áo này có liên quan gì tới Áo Dài ngày nay?

Áo ngũ thân gồm 5 mảnh vải. Cũng giống như áo tứ thân, áo ngũ thân gồm 2 mảnh vải ở phía trước được khâu lại với nhau. Tuy nhiên, khác với áo tứ thân, áo ngũ thân có hai mảnh vải phía trước được khâu liền với nhau và mảnh vải thứ 5 được may như một lớp lót cho hai mảnh vải phía trước.

Áo ngũ thân không thuận tiện cho công việc như áo tứ thân. Do đó, loại áo này chỉ được mặc bởi những người giàu có từ thế kỷ 18 đến đầu thế kỷ 20. Các mặt trước vào sau của chiếc áo dính liền từ bên trên xuống phần thắt lưng. Đây là chiếc váy đầu tiên ở Việt Nam có độ xẻ tà sâu. Nó đã đi vào lịch sử với tư cách là tiền thân khá gần với Áo Dài ngày nay. Khác với Áo Dài, áo ngũ thân không ôm sát vào người vì thế, nó không quá nhấn mạnh vào dáng người người mặc.

 Áo ngũ thân cho tầng lớp thượng lưu
Áo ngũ thân cho tầng lớp thượng lưu

Áo Dài Le mur (1939 – 1943)

 Áo Dài Việt Nam dưới ảnh hưởng của thời trang Pháp: Áo Dài Le Mur
Áo Dài Việt Nam dưới ảnh hưởng của thời trang Pháp: Áo Dài Le Mur

Áo Dài Việt Nam dưới ảnh hưởng của thời trang Pháp (1939) đã bị chỉ trích nặng nề. Vào những năm 1930, thực dân Pháp đã đến Việt Nam và thời trang Việt Nam đã chịu ảnh hưởng từ áo choàng Châu Âu. Khi nhà thiết kế người Việt – Cát Tường (hay còn được biết đến với tên Le Mur) đã thực hiện nhiều thay đổi khác nhau từ trang phục truyền thống. Lúc này, Áo Dài đã trải qua một sự thay đổi mang tính cách mạng vào năm 1939. Áo Dài mới không còn dáng thuôn như trước mà đã ôm sát vào người mặc. Qua đó vẻ đẹp và đường cong của người phụ nữ được thể hiện rõ hơn.

 Áo Dài Le Mur (1939)
Áo Dài Le Mur (1939)

Chiếc Áo Dài theo xu hướng mới được xẻ tà đến mắt cá chân, tay áo phồng hơn. Đường viền cổ áo được trang trí bằng các đường diềm hoặc nơ và có đường cổ viền chữ V. Trong khi áo tứ thân và ngũ thân hầu hết đều mang các tông màu tối, thì Áo Dài cách tân từ Le Mur lại có những màu sắc tươi sáng hơn.

Cát Tường gọi thiết kế mới của cô là “Áo Dài tân thời” hay Áo Dài cách tân, và loại áo này thường được biết đến với tên Áo Dài Le Mur. Áo Dài Âu hóa đã bị chỉ trích nặng nề vì nó tạo cảm giác khó chịu và không mang những nét đẹp, giá trị của thời trang Việt. Do đó, loại Áo Dài này chỉ phổ biến đối với một lượng nhỏ phụ nữ trong giới thượng lưu và ca sĩ ở miền Nam Việt Nam. Sau 5 năm xuất hiện, loại Áo Dài này đã hoàn toàn biến mất vào năm 1943.

Áo Dài với tay áo Raglan (1960)

Năm năm sau sự ra đời của Áo Dài Tân Thời, nghệ sĩ Lê Phổ đã đem tới một kiểu dáng Áo Dài được cách tân. Ông đã xóa bỏ mọi ảnh hưởng của thời trang phương Tây và thay bằng các yếu tố truyền thống của áo Tứ Thân. Kiểu Áo Dài này có phần tay áo phồng. Đây là kiểu dáng đơn giản và phù hợp với thời đại. Chính vì thế, nó được biết tới như một loại Áo Dài hiện đại.

Mẫu Áo Dài với tay áo Raglan
Mẫu Áo Dài với tay áo Raglan

Kiểu Áo Dài này không chỉ được thay đổi về thiết kế mà còn được thay đổi cả họa tiết. Nghệ sĩ Lê Phổ đã nhận thấy rằng, các kiểu Áo Dài trước đây đều bị nhăn ở phần bên nách. Vì thế, ông và các thợ may đã cải tiến và sáng tạo ra tay áo raglan. Với đường may mới, tay áo sẽ đi thẳng từ cổ ở góc tới phía nách. Phần tà phía trước và phía sau sẽ được giữ với nhau từ cổ đến eo bằng khóa và cúc.

Sự thay đổi này không chỉ giúp làm giảm đi vết nhăn ở vùng nách mà còn giúp người mặc tự do cử động và di chuyển hơn, dù cho chiếc áo vẫn khá ôm vào cơ thể. Đây là cột mốc đánh dấu sự ra đời của Áo Dài ngày nay.

Áo Dài Lady Nhu (đầu thập niên 1960)

Vào đầu những năm 1960, Trần Lệ Xuân – vợ của cố vấn Chính trị tại miền Nam Việt Nam Ngô Đình Nhu đã thiết kế một chiếc Áo Dài đi ngược lại mọi giá trị truyền thống của Việt Nam. Chiếc Áo Dài được xuất hiện vào năm 1958 với chiều dài tay áo chỉ bằng ¾ tay Áo Dài thông thường, cổ thuyền rộng và đi kèm găng tay lụa. Chiếc Áo Dài này ngay từ khi được giới thiệu đã nhận được những đón nhận tích cực từ công chúng.

 Áo Dài cải cách dưới thời Lê Xuân
Áo Dài cải cách dưới thời Lê Xuân

Áo Dài hiện đại và Áo Dài cách tân (từ năm 1970 đến nay)

Sau thập niên 70, Áo Dài truyền thống bị rơi vào quên lãng. Mãi đến những năm 2000, những bộ trang phục truyền thống mới tạo ra những bước đột phá cả về đường may, màu sắc và chất liệu. Các nhà thiết kế như Võ Việt Chung, Si Hoàng, Thuận Việt,… đã đem lại những sự đổi mới cho Áo Dài. Có rất nhiều kiểu dáng của Áo Dài hiện đại. Bạn có thể mặc cùng legging hoặc quần jean. Hiện nay, các ngôi sao, người nổi tiếng cũng đang góp phần làm cho Áo Dài trở nên phổ biến hơn. Và Áo Dài vẫn luôn được biết tới như một kiểu áo cưới của người Việt.

Áo Dài cho nam giới

Áo Dài không chỉ dành riêng cho phụ nữ, mà đây còn là trang phục dành cho cả nam giới. Trong thời đại ngày nay, Áo Dài được mặc ở cả nam và nữ. Tuy nhiên, nó chỉ được mặc ở những dịp đặc biệt như tiệc đính hôn, tiệc cưới hay vào dịp Tết Nguyên Đán.

Áo Dài được sử dụng làm đồng phục học sinh

Hầu hết các trường học ở Việt Nam đều yêu cầu học sinh mặc Áo Dài ít nhất một ngày trong tuần (thường là thứ hai) và vào các ngày đặc biệt. Ở  Hà Nội, học sinh thường mặc Áo Dài màu trắng. Và ở miền trung, miền nam, các trường thường chọn giữa màu trắng hoặc tím. Áo Dài khi được làm đồng phục thường có thiết kế đơn giản và không có bất kỳ họa tiết, hoa văn này. Áo Dài thường dài đến bắp chân và mặc cùng quần ống rộng. Bạn có thể thấy rõ điều này khi sinh sống và làm việc tại Việt Nam.

 Áo Dài làm đồng phục học sinh
Áo Dài làm đồng phục học sinh

Mua Áo Dài ở các cửa hàng trực tuyến

Giống như Dirndl – trang phục truyền thống Đức, Áo Dài cũng có mức giá rất đa dạng. Với khoảng 40 – 50 euro, bạn sẽ có được cho mình một bộ Áo Dài đẹp. Những bộ Áo Dài chất lượng cao hơn thường có mức giá từ 100 euro trở lên.

Tại Đức, bạn có thể mua Áo Dài tại cổng thông tin trực tuyến Etsy. Áo Dài ở đây có mức giá tương đối cao nhưng chất lượng tốt và có màu vải, chất liệu vô cùng đa dạng. HTShop cũng là một trang web chuyên về Áo Dài với mức giá hợp lý. Tuy nhiên, Áo Dài tại đây có mẫu mã không được ấn tượng cho lắm. H.T.Shop có trụ sở tại Việt Nam.

AliExpress cũng bán trang phục Việt Nam với mức giá rẻ hơn Etsy. Tuy nhiên, vải không phải lúc nào cũng đẹp và trang phục khi nhận được có thể có sự khác biệt so với hình ảnh trên web. Một cách khác để bạn có thể mua Áo Dài đó là mua trực tiếp từ các đại lý ở Đức, cụ thể là ở trung tâm Đồng Xuân, Berlin. Nhưng sẽ không có nhiều mẫu mã để bạn lựa chọn.

Tốt hơn cả, bạn nên mua ở Việt Nam. Tại đây có rất nhiều cửa hàng Áo Dài với mẫu mã đa dạng, kể cả ở những thị trấn nhỏ. Áo Dài ở Việt Nam có mức giá vô cùng phải chăng. Nếu bạn chỉ muốn mặc trong một ngày, bạn có thể thuê nó với mức giá tương đối rẻ.

Leave a Comment

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Share
Tweet
WhatsApp
Pin