Tết Nguyên Đán – ngày lễ cổ truyền và nét đẹp văn hóa của Việt Nam

Tết Nguyên Đán là Tết của người Việt được tính theo lịch âm. Đây cũng là ngày lễ lớn và quan trọng nhất trong năm đối với đất nước – con người Việt Nam. Để chuẩn bị cho ngày Tết, người ta thường chuẩn bị trước đó vài tháng. Vậy cụ thể thì Tết Nguyên Đán thường diễn ra vào thời gian nào? Các phong tục truyền thống trong ngày Tết là gì? Các bạn hãy cùng tìm hiểu trong bài viết sau đây nhé.

Tết ở Việt Nam được hiểu thế nào?

Tết là một từ Hán Việt, có nghĩa là năm mới theo lịch âm. Ở Việt Nam, Tết kéo dài khoảng 14 – 15 ngày, trong đó có 7 – 8 ngày của năm cũ và 7 ngày của năm mới. Tết là tên gọi tắt của Tết Nguyên Đán. Trong đó, Tết được hiểu là lễ, kỳ nghỉ lễ, Nguyên là bắt đầu và Đán là ngày. Hiểu một cách đơn giản, Tết là kỳ nghỉ lễ đầu tiên của năm. Mặc dù ngày Tết ở nhiều nơi trên thế giới sẽ bắt đầu vào ngày 1.1. Tuy nhiên, ở Việt Nam, thời gian Tết hoàn chỉnh sẽ là 14 – 15 ngày. Tết Nguyên Đán có thể được chia làm 3 giai đoạn chính: thời gian chuẩn bị Tết, đêm giao thừa vào khoảng thời gian nghỉ mừng năm mới sau giao thừa.

Để tránh những hiểu lầm với Tết được tính theo năm dương lịch ở Châu Âu, người ta sẽ gọi là Tết ta (Tết Việt) hoặc Tết Âm (Tết theo âm lịch). Ngoài ra, còn có một số tên gọi khác cho Tết Nguyên Đán như Tết Truyền Thống và Tết cả (lễ hội đầu tiên trong năm).  

Tết sẽ diễn ra vào khoảng thời gian nào?

Tết Nguyên Đán thường diễn ra từ ngày 21 tháng 1 đến 21 tháng 2. Nguyên nhân là do sự chênh lệch giữa lịch âm và lịch dương. Để không quá lệnh với lịch dương, đôi khi, tháng nhuận (tháng 13 âm lịch) sẽ được thêm vào lịch âm. Ngày Tết trong những năm tiếp theo theo lịch âm cụ thể là:

  • Tết Nguyên Đán tại Việt Nam năm 2020: 21.01.2020
  • Tết Nguyên Đán tại Việt Nam năm 2021: 12.02.2021
  • Tết Nguyên Đán tại Việt Nam năm 2022: 01.02.2022
  • Tết Nguyên Đán tại Việt Nam năm 2023: 23.01.2023
  • Tết Nguyên Đán tại Việt Nam năm 2024: 10:02.2024
  • Tết Nguyên Đán tại Việt Nam năm 2025: 29.01.2025
  • Tết Nguyên Đán tại Việt Nam năm 2026: 17.01.2026
  • Tết Nguyên Đán tại Việt Nam năm 2027: 06.02.2027
  • Tết Nguyên Đán tại Việt Nam năm 2028: 26.02.2028
  • Tết Nguyên Đán tại Việt Nam năm 2029: 13:02.2029
  • Tết Nguyên Đán tại Việt Nam năm 2020: 03.02.2030

Kỳ nghỉ Tết có phải thời điểm thích hợp để đến Việt Nam?

Tết được đánh giá là thời điểm lý tưởng để du lịch Việt Nam. Bởi trong khoảng thời gian này, khách du lịch nước ngoài sẽ cơ hội ngắm nhìn những khung cảnh đẹp nhất của Việt Nam. Đồng thời, họ còn được trải nghiệm văn hóa và hòa mình vào không khí của lễ hội lớn nhất năm với người dân nơi đây.

Không khí Tết có mặt trên khắp các nẻo đường, trong từng ngôi nhà, đặc biệt tại những khách sạn, nhà hàng và ở cách cửa hàng. Tất cả mọi người đều mang cho mình tâm trạng thoải mái, thư giãn để đón một năm mới may mắn. Các biểu ngữ, trang trí cho ngày Tết được treo ở khắp nơi.

Lưu ý nhỏ: Vào khoảng thời gian nghỉ Tết, tất cả các cửa hàng và các điểm công cộng đều đóng cửa ít nhất một tuần, thậm chí là hai tuần. Giá thành trong dịp Tết cũng sẽ tăng cao. Điều này có thể khiến chuyến du lịch Việt Nam của bạn đắt hơn nhiều so với bình thường. Không khí Tết tại các thành phố lớn sẽ rất yên tĩnh và vắng vẻ. Ngược lại, các bãi biển và chùa sẽ đông đúc hơn khi đón một lượng lớn khách du lịch trong nước.

Lời khuyên: hãy cố gắng kết thúc chuyến du lịch Việt Nam của bạn trước khi năm mới đến. Điều này giúp bạn có thể tận hưởng trọn vẹn không khí lễ hội mà không phải chịu ảnh hưởng bởi những bất lợi kể trên. Hoặc nếu ở lại đón Tết, bạn sẽ phải chuẩn bị sẵn rất nhiều thứ.

Thời điểm đón Tết ở Việt Nam

Tết thường có 3 thời điểm chính. Đó là ngày cuối cùng của năm (Tất Niên), Đầu năm mới (Giao Thừa) và năm mới (Tân Niên). Truyền thống vào ngày Tết của người Việt là sum vầy cùng gia đình. Họ thường dùng câu nói: “Về quê ăn Tết” có nghĩa là trở lại nơi họ sinh ra và lớn lên, trở lại với gia đình vào dịp Tết.

 Mọi người chuẩn bị đón Tết
Mọi người chuẩn bị đón Tết

Thời gian chuẩn bị trước Tết

Việc chuẩn bị cho Tết Nguyên Đán thường được diễn ra trước hàng tháng. Đây là thời điểm để tổng kết rất nhiều thứ:

  • Những điều bạn đã làm được trong năm vừa qua
  • Những điều tốt và điều xấu
  • Nên rút kinh nghiệm gì để cải thiện những điều không tốt?
  • Mục tiêu vào năm mới là gì?

Sau khi tổng kết, họ sẽ cố gắng thực hiện những việc chưa làm được. Bởi người Việt Nam có quan niệm mọi việc cần được giải quyết trong năm cũ, để sang năm mới sẽ không tốt.

Dọn dẹp, sơn sửa, trang hoàng lại nhà cửa cũng là một việc làm không thể thiếu để đón Tết. Mọi việc dọn dẹp sẽ được diễn ra trước khi Giao Thừa. Khi đã bước sang năm mới, bạn không nên vứt rác hay quét nhà. Bởi theo quan niệm của người Việt, điều này sẽ không tốt và bạn có thể gặp xui xẻo.

Trẻ em sẽ được cha mẹ sắm cho những bộ quần áo mới. Thường thì đó là những bộ quần áo dài Việt Nam truyền thống, trong khi đó người già lại thích mặc những bộ quần áo bình thường. Trong vài năm gần đây, xu hướng mặc áo dài đã trở lại. Áo dài được cả người lớn và trẻ nhỏ mặc trong những ngày Tết. Các món ăn không thể thiếu trong ngày Tết là Bánh Chưng, Giò Thủ và Giò Lụa.

Việc dọn dẹp, làm sạch bàn thờ là một việc làm vô cùng quan trọng để đón Tết. Hoa tươi, trái cây, bánh kẹo là những thứ không thể thiếu trên bàn thờ vào dịp này. Ngoài ra, vào ngày cuối cùng của năm cũ, gia chủ sẽ bày thêm các món mặn để tưởng nhớ tổ tiên.

Tất Niên

Theo nghĩa Hán Việt, Tất Niên nghĩa là ăn tối. Tất niên đánh dấu một cột mốc quan trọng và là ngày vô cùng đặc biệt đối với mọi gia đình. Đây là bữa ăn cuối cùng của năm cũ trước khi đón chào một năm mới. Ngày Tất Niên thường rơi vào ngày 29 hoặc 30 tháng 12 âm lịch. Trái cây trên bàn thờ cần được thay mới. Đồng thời, họ sẽ nấu các món ăn truyền thống của Việt Nam để thắp hương, tưởng nhớ ông bà, tổ tiên và thần linh. Người ta cũng sẽ nấu các món ăn, bày trước hiên nhà để thắp hương Thổ Địa – vị thần của trời và đất.

Giao Thừa

Giao Thừa là thời điểm nửa đêm từ năm cũ sang năm mới. Đây là thời điểm chuyển giao có ý nghĩa rất lớn với người dân Việt. Vào thời điểm này, các gia đình sẽ thắp hương bằng các món ăn mới để thể hiện sự kính trọng, lòng biết ơn với ông bà tổ tiên.

Ngoài ra, vàng hương, tiền giấy cũng sẽ được đốt. Bởi người Việt tin rằng, những thứ được đốt cháy trong thế giới hiện thực sẽ đến tay những người ở thế giới bên kia. Việc thờ cúng tổ tiên là điều vô cùng quan trọng. Nó được thực hiện ở hầu hết mọi gia đình, không phân biệt tôn giáo.

Trong khi những người lớn tuổi thực hiện việc thắp hương, thờ cúng tổ tiên, thì người trẻ tuổi thường ra đường để tận hưởng không khí và chiêm ngưỡng pháo hoa. Ở Việt Nam, việc bắn pháo hoa với tư cách cá nhân đã bị cấm từ năm 1995. Thay vào đó, Nhà Nước sẽ tổ chức các điểm bắn pháo hoa ở những khu vực trung tâm.

 Bắn pháo hoa tại TP Hồ Chí Minh
Bắn pháo hoa tại TP Hồ Chí Minh

Tân Niên

Tân niên là ngày đầu tiên của năm mới. Đây cũng là ngày quan trọng nhất trong năm. Các gia đình thường xác định ai sẽ là người đến thăm nhà đầu tiên vào ngày mồng 1 năm mới từ trước đó. Bởi theo quan niệm, người “xông nhà” cần phù hợp với tuổi và cung hoàng đạo của chủ nhà. Người phù hợp sẽ được tìm trong gia đình, bạn bè hoặc hàng xóm. Người Việt quan niệm người xông nhà sẽ đem lại may mắn và thành công cho gia chủ.  

Sáng ngày đầu tiên của năm mới sẽ được dành riêng cho gia đình. Trẻ em gửi lời thăm và chúc đến những người lớn tuổi như bố mẹ, ông bà và cùng sau đó ăn trưa. Bữa ăn này tại Việt Nam có tên là lễ Tân Niên. Trẻ nhỏ được người lớn lì xì và nhận những lời chúc tốt đẹp nhất. Sau đó các gia đình sẽ đến thăm họ hàng, người thân để chúc họ một năm mới tốt lành và phân phát lì xì cho các thành viên nhỏ tuổi. Buổi tối mùng 1 có thể dành cho bạn bè.

Người Việt dành cho nhau những phong bao lì xì đỏ may mắn

Những phong tục của năm mới của người Việt

Trong những ngày lễ lớn nhất trong năm, có rất nhiều phong tục và truyền thống được người Việt ở nước ngoài thực hiện. Một số phong tục cũng được thay đổi đôi chút để phù hợp với hoàn cảnh sống. Nhưng Tết Nguyên Đán là không thể thiếu. Đây là dịp đặc biệt, nó gắn liền với từng người Việt. Điều này khiến mọi người đến từ nhiều quốc gia trên thế giới vô cùng kính phục. Sau đây là một số phong tục được người dân thực hiện trong dịp Tết Nguyên Đán:

Trang hoàng nhà cửa

Mua cây cảnh ngày Tết

Tân trang nhà cửa dịp trước Tết có những nét tương đồng với ngày Giáng Sinh ở châu Âu. Trong khi các câu linh sam được sử dụng ở Đức, cây quất và đào hoặc hoa mai sẽ được sử dụng tại Việt Nam. Ngoài ra, những loài hoa khác cũng sẽ được lựa chọn và sử dụng tùy theo mục đích và sở thích của từng gia đình.  Kim quất là cây quất có chiều cao từ 2,5m – 4,5m. Cây có nhiều lá nhỏ và hoa trắng mọc xen kẽ. Khi chọn quất, người ta thường chọn cây có nhiều quả nhỏ. Bởi người Việt cho rằng điều này tượng trưng cho sự giàu có và thịnh vượng.

 Cây quất
Cây quất

Hoa đào luôn là loài hoa không thể thiếu được trong bất kỳ gia đình Việt nào vào ngày Tết. Chúng không chỉ là biểu tượng của hạnh phúc, giàu có, thịnh vượng, sức khỏe, mà nó còn đại diện cho cuộc sống bình yên, thuận lợi. Những bông hoa đào nở là dấu hiệu của mùa xuân. Khi Tết đến cũng là lúc xuân về. Nhiều gia đình thường mua cả cây, trong khi nhiều gia đình lựa chọn mua các cành to hoặc nhỏ khác nhau. Ở miền Bắc, người ta dùng hoa đào cho ngày Tết. Có nhiều loại hoa đào khác nhau, từ hồng nhạt cho tới hồng đậm.  

 Hoa Đào
Hoa Đào

Nếu miền Bắc ưa chuộng hoa đào, thì miền Nam lại ưa thích hoa mai. Đây là một loài hoa trang trí có ý nghĩa vô cùng quan trọng với người dân miền Nam.

Câu đối

Ông đồ là những người sẽ viết ra câu đối ngày Tết. Nội dung của câu đố thường về sức khỏe, hạnh phúc, bình yên, thịnh vượng, giàu có hoặc những mong muốn khác vào mỗi dịp năm mới. Câu đối sẽ được treo lên trước cửa nhà hoặc hai bên bàn thờ.

 Câu đối
Câu đối

Vòng dây may mắn cũng là vật trang trí phổ biến cho ngày Tết. Chúng có thể được treo trên cây, ở cửa số hoặc đặt trên bàn thờ. Một vật cũng có ý nghĩa may mắn khác là đèn lồng nhiều màu sắc, đặt ở bậc cửa hoặc cửa sổ. Những chiếc đèn lồng sẽ mang đến cho ngôi nhà của bạn không gian đậm không khí ngày Tết.

Những phong tục Tết

Các món ăn

Bánh chưng là một loại bánh truyền thống, không thể thiếu trong ngày Tết của người Việt. Bánh được làm từ gạo nếp, thịt lợn, đậu xanh và một số loại nguyên liệu khác. Trước đây, bánh chưng được làm ở nhà. Để nấu chín một chiếc bánh chưng, người ta sẽ phải đun sôi bánh trong nước khoảng 8 giờ để bánh mềm và đẹp.

Khi nấu bánh chưng, các thành viên trong gia đình có thể quây quần bên nhau, háo hức chờ bánh chín. Phong tục truyền thống này vẫn có thể tìm thấy ở nhiều làng quê. Ở các thành phố lớn, phong tục này chỉ còn được thực hiện ở một vài gia đình.

Gói bánh chưng
Gói bánh chưng

Thờ cúng tổ tiên

Bàn thờ ngày Tết luôn có hoa tươi và các loại trái cây khác nhau. Người ta sẽ xếp trái cây vào một chiếc đĩa sao cho đẹp mắt. Các món ăn truyền thống như gà luộc, giò, xôi, chả giò, canh, các món xào cũng là món không thể thiếu.

Bày cùng với đồ ăn, hoa quả là nước và rượu được rót vào 3 hoặc 5 ly nhỏ khác nhau. Ngoài ra, trên bàn thờ cũng cần có vàng tiền, hai đồng xu trên đĩa, rượu trắng hoặc rượu vang chưa mở nắp. Một số gia đình còn bày thêm socola cùng bánh quy. Đây là bàn thờ dành riêng để thờ cúng tổ tiên. Những người theo đạo Phật thường lập một bàn thờ riêng để thể hiện sự tôn kính với Đức Phật.

 Bàn thờ ngày Tết ở Việt Nam
Bàn thờ ngày Tết ở Việt Nam

Bữa tối đón năm mới điển hình ở Việt Nam

Các món ăn tiêu biểu cho năm mới ở Việt Nam thường có bánh chưng, hành muối, giò, xôi và gà luộc, các loại canh. Ngoài ra, còn có các loại bánh, các loại hạt như hạt bí, hạt ngô, hạt hướng dương. Đây là các món ăn thường được dùng để tiếp khách trong dịp Tết.

Các loại hạt khác nhau cho ngày Tết
Các loại hạt khác nhau cho ngày Tết

Mứt được làm từ trái cây khô, các loại hạt…cùng với đường. Các loại mứt truyền thống là mứt dừa, hạt sen và mứt gừng. Khi đến thăm nhà, các vị khách cũng sẽ được mời những loại trái cây tươi.

 Mứt dừa
Mứt dừa

Lì xì

Lì xì thực chất là tiền được đựng trong một phong bì màu đỏ. Tại Việt Nam, việc lì xì thể hiện hy vọng về một năm mới mạnh khỏe, thịnh vượng và hạnh phúc. Hành động lì xì diễn ra trong 3 ngày đầu tiên của năm mới. Người Việt tin rằng, khi cho đi nhiều, họ cũng sẽ nhận lại được nhiều. Vì thế, nếu ai đó nhận được nhiều lì xì, điều đó đồng nghĩa với việc họ cũng đã cho đi nhiều thứ của mình. Phong tục cho lì xì có nguồn nguốc từ Trung quốc.

Theo truyền thuyết, ở Đông Hải (Trung Quốc) có một con linh thú bảo vệ các vị thần. Vào thời điểm Tết đến, họ phải lên trời để làm báo cáo thường niên. Điều đó khiến con linh thú buồn bã và làm phiền những đứa trẻ khi chúng ngủ. Linh thú khiến trẻ sợ hãi, khóc và có thể ốm vào ngày hôm sau.

Một ngày nọ, một cặp vợ chồng già mãi đến năm mươi tuổi mới có con. Khi các vị thần tình cờ đi qua nhà đôi vợ chồng già vào dịp Tết, họ lập tức cảm thấy cậu bé đang gặp phải điều gì đó không tốt. Vì thế, họ biến thành 8 đồng xu và theo dõi đứa trẻ. Khi cặp vợ chồng già tìm thấy đồng xu, họ gói chúng trong một chiếc khăn giấy đỏ và đặt nó lên gối của cậu bé trước khi đi ngủ.

Đêm đó, khi con linh thú chuẩn bị vuốt ve đứa trẻ, những đồng xu này đột nhiên sáng lên, làm con quái vật giật mình và bay đi. Vì thế, đứa trẻ không bị ốm vào ngày hôm sau. Cặp vợ chồng già đã kể lại điều này với những người hàng xóm. Dân làng cũng làm như vậy và kể từ đó, con cái họ đã có thể ngủ ngon hơn trong ngày Tết. Phong tục này đã được duy trì cho đến ngày nay.

Lì xì ngày Tết
Lì xì ngày Tết

Theo phong tục, lì xì sẽ không được phát trước thời điểm năm mới. Các cháu sẽ cần chúc ông bà sức khỏe, sống lâu, sau đó, tặng cho bố mẹ và người lớn những món quà tự làm. Đổi lại, những đứa trẻ sẽ được nhận từ người lớn một phong lì xì màu đỏ. Điều này sẽ mang lại may mắn cho chúng trong năm mới. Khi đến thăm nhà người thân, bạn bè, bạn cũng cần lì xì cho những đứa trẻ. Ngoài ra, ông bà cũng sẽ nhận lì xì từ bố mẹ.

Xông đất

Người Việt Nam cho rằng ngày đầu tiên của năm mới sẽ đại diện cho cả năm. Do đó, họ tin rằng, nếu mọi thứ diễn ra tốt đẹp vào ngày đầu tiên, nó sẽ tốt quanh năm. Vị khách đầu tiên bước vào cửa và tặng những lời chúc tốt lành sẽ đem tới những điều may mắn.

Nhiều người tin rằng, xông đất có tác động không nhỏ đến hạnh phúc và thành công trong năm mới của gia chủ. Mỗi gia đình sẽ tìm kiếm một người nào đó phù hợp vào ngày hôm trước. Người đó cần hợp tuổi và hợp cung hoàng đạo của chủ nhà. Đặc biệt, người này cân khỏe mạnh và có bản tính tốt. Sau Giao Thừa, người đó sẽ là người đầu tiên vào nhà.

Tổng kết,

Tết Nguyên Đán gắn liền với nhiều phong tục truyền thống. Do đó, là một du khách nước ngoài, bạn sẽ được trải nghiệm văn hóa Việt Nam một cách trọn vẹn nhất. Tết là thời điểm duy nhất trong năm mà tất cả mọi người đều rảnh rỗi trong nhiều ngày liên tục. Vì thế, bạn bè, gia đình có thể dành nhiều thời gian cho nhau. Ngoài ra, du khách còn được tận hưởng những buổi biểu diễn công phu, những màn bắn pháo hoa tuyệt đẹp.  Ở nhiều làng quê, các trò chơi truyền thống vẫn được tổ chức. Tất cả điều đó đã giúp Việt Nam trở nên vô cùng hấp dẫn trong dịp Tết. Và khám phá ngày tết tại Việt Nam bằng tàu hỏa cũng là 1 gợi ý không tồi. Chúc bạn có một kỳ nghỉ Tết thú vị ở Việt Nam.

Leave a Comment

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Share
Tweet
WhatsApp
Pin